కంటిమి నీ లాగులెల్లఁ
తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార సంకీర్తనలో, శ్రీవేంకటేశ్వరుని వింతైన రూపాన్ని, ఆయన పురాణ గాథలను వేళాకోళం చేస్తూనే, ఆయన గొప్పతనాన్ని అన్నమయ్య ఎంతో చమత్కారంగా వర్ణించారు. స్వామి వైభవాన్ని నిరసనగా (వ్యాజస్తుతి) చెబుతూ, ఆయన మీదున్న గాఢమైన అనురాగాన్ని నాయిక భావనలో ఈ కీర్తన ప్రతిబింబిస్తుంది.
పల్లవి
కంటిమి నీ లాగులెల్లఁ గన్నుల యాఁకలి దీర
బంటుతనమేల మాతోఁ బంతమింత చాలదా
తాత్పర్యము
ఓ శ్రీనివాసా! నీ తీరుతెన్నులన్నీ మా కళ్ల కరువు తీరేలా చూశాం. ఇక చాలు, మాతో నీ యజమాని గర్వం (బంటుతనం/అధికారం) ఎందుకు? మాతో నీవు పట్టిన ఈ పంతం ఇంతటితో చాలు, విడనాడవా!
విశేషాలు
అన్నమయ్య ఇక్కడ 'వ్యాజస్తుతి'ని ఉపయోగించారు. స్వామిని నిందిస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నా, ఆయన అందచందాలను కళ్లతో తనివితీరా చూశామని చెప్పడంలో భక్తి దాగి ఉంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
భక్తుడు భగవంతునితో నెరిపే చనువు ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. భగవంతుడి మాయను, ఆయన లీలా విలాసాలను గుర్తించిన భక్తుడు, ఇక చాలు నీ నాటకాలు అని ప్రేమగా నిలదీయడం ఈ చరణం వెనుక ఉన్న అంతరార్థం.
మొదటి చరణం
మింటిమీఁది కంటిచూపు వంటలేని కూడు నీకు
గుంటిమీఁది తోడఁబుట్టు గొల్లవారికలిమి
ఒంటిగాక లోకమెల్లనొక్కటైన మేను మంచి-
జుంటితోడిఁ బుటినాలు సుకమింత చాలదా
తాత్పర్యము
ఆకాశం వైపు చూసే నీ చూపు (పైకి చూసే చూపు), వండనక్కరలేని నైవేద్యం నీకు ఆహారం. కొండల మీద పుట్టిన వాళ్లతో తోడబుట్టువువైన గొల్లవారి సంపద నీది. లోకమంతా నీ శరీరంలోనే ఉన్నా నీవు మాత్రం ఒంటరివాడివి. ఈ తేనె లాంటి తియ్యటి వెటకారాలు నీకు చాలవా?
విశేషాలు
ఇక్కడ 'వంటలేని కూడు' అంటే నైవేద్యం అని, 'మింటిమీది కంటిచూపు' అంటే విశ్వవ్యాప్తమైన దృష్టి అని గూఢార్థాలు ఉన్నాయి. స్వామి శ్రీకృష్ణుడిగా గొల్లపల్లెలో పెరిగిన వైనాన్ని కవి చమత్కరించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
సకల లోకాలను తనలోనే ఉంచుకున్న విరాట్ స్వరూపుడైన పరమాత్మ, భక్తుల కోసం సామాన్యుడిలా గొల్లపల్లెలో ఉద్భవించిన వైనాన్ని కీర్తించడం ఇందులోని మర్మం.
రెండవ చరణం
నాలుగు మోములబిడ్డ నవ్వుల సంసారము
వేలుమోపరానియిల్లు వింతవింతచెలువు
కాలిగోరఁ బుట్టినట్టి గద్దరికూఁతురు మంచి
పాలమీఁదిపడుక నీ బ్రదుకింత చాలదా
తాత్పర్యము
నాలుగు ముఖాలు కలిగిన బ్రహ్మ నీ కుమారుడు, అదొక నవ్వుల సంసారం. వేల కొలది మంది పట్టే నీ ఇల్లు (వైకుంఠం) ఎంతో వింతైనది. నీ కాలి గోరు నుండి పుట్టిన ఆ గడుసు కూతురు (గంగమ్మ) అందరినీ ఉద్ధరిస్తోంది. పాల సముద్రం మీద నీ పడక. నీ బ్రతుకుకి ఇంతటి వైభవం చాలదా?
విశేషాలు
బ్రహ్మను నాభి కమలం నుండి పుట్టిన బిడ్డగా, గంగను పాదాల నుండి పుట్టిన కూతురుగా వర్ణించడం పురాణ ప్రసిద్ధం. పాల సముద్రంపై శేషతల్పం మీద పడుకోవడాన్ని కూడా వింతగా వర్ణించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
సృష్టికర్తకే తండ్రివైన నీవు, పవిత్ర గంగను పుట్టించిన నీవు, క్షీరసాగర శయనుడవైన మహావిష్ణువువు అని కీర్తిస్తూనే, ఇవన్నీ నీ గొప్పతనానికి నిదర్శనాలు అని భక్తుడు పరవశించిపోతున్నాడు.
మూడవ చరణం
ఎల్లనాఁడు నురముమీఁద నెండగాయ కావిరాయి
గుల్లకూఁతతోడినోరు కొనగోరుబలిమి
చెల్లురా నీకింతవట్టు శ్రీవేంకటేశ్వరుఁడ
మల్లువారితోడి పోరుమానవింత చాలదా
తాత్పర్యము
ఎప్పుడూ నీ రొమ్ము మీద ఎండ తగిలే ఎర్రటి రాయి (కౌస్తుభ మణి) ఉంటుంది. శంఖం ఊదే నోరు, గోళ్లతో శత్రువుల చీల్చే బలం నీది. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీకు ఇంతటి వైభవం బాగా చెల్లుతుంది. ఇక మాతో (నీ భక్తులతో లేదా మన్మథ యుద్ధంలో) పంతాలు చాలించి, ఈ పోరు మానుకోవా?
విశేషాలు
కౌస్తుభ మణిని 'ఎండగాయ కావిరాయి' అని, శంఖం ఊదడాన్ని 'గుల్లకూత' అని, నరసింహ స్వామి గోళ్లను 'కొనగోరు బలిమి' అని అన్నమయ్య చమత్కారంగా వాడారు. స్వామి విక్రమ పరాక్రమాలను సామాన్య పరిభాషలో చిత్రించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
స్వామి అలంకారాలు, శంఖ చక్రాలు భక్తులకు అభయాన్నిస్తాయి. అపారమైన పరాక్రమం ఉన్నా, తన భక్తులైన నాయికల దగ్గరకు వచ్చేసరికి ఆయన కేవలం ప్రేమికుడిగానే కనిపిస్తాడని, ఆ మధురమైన బంధంలో లీనమైపోవడమే పరమార్థమని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనను ముగించారు.
No comments:
Post a Comment