ఈ విలాసంబులును యీ చక్కఁదనములును

 ఈ విలాసంబులును యీ చక్కఁదనములును

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో అలమేలుమంగమ్మ సౌందర్యాన్ని, ఆమె అంగసౌష్ఠవాన్ని వర్ణిస్తూ, చివరకు శ్రీవేంకటేశ్వరునితో ఆమె పొందే అలౌకిక సంగమాన్ని అన్నమయ్య అద్భుతంగా చిత్రించారు. భగవంతుని పట్ల ఉండే అనురాగాన్ని నాయకా-నాయికల భావనతో (మధుర భక్తి) ప్రకటించడం ఈ కీర్తన ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

---

పల్లవి

ఈ విలాసంబులును యీ చక్కఁదనములును

భావించి చూడ నీ పడతికే తగును

తాత్పర్యము:

ఈ శృంగార చేష్టలు, ఈ అపురూపమైన అందచందాలు బాగా ఆలోచించి చూస్తే ఒక్క ఈమెకే (అలమేలుమంగమ్మకే) తగుతాయి. మరెవరికీ ఇవి సాధ్యం కావు.

విశేషాలు:

నాయిక సౌందర్యాన్ని చూసి ముగ్ధుడైన అన్నమయ్య, ఆమె లోకోత్తరమైన అందాన్ని పల్లవిలోనే స్థిరీకరించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక) తన సర్వస్వాన్ని పరమాత్మ కోసం అలంకరించుకోవడం, పరమాత్మకు మాత్రమే తగినదిగా తనను తాను మలుచుకోవడం ఇక్కడి ఆంతర్యం.

---

చరణం 1

నలినాక్షి చెక్కులివి నవ్వు వెన్నెల పొలము

విలుసాముగరిడి బొమ్మలకు నొసలు

పలుకుఁజిలుకకు మోవి పంజరపు దండెంబు

నలిఁగుంతలములకాణాచి పెనుఁగొప్పు

తాత్పర్యము:

తామర రేకుల వంటి కన్నులు గల ఈమె బుగ్గలు చిరునవ్వు అనే వెన్నెలకు నిలయాలు. ఆమె నొసలు (నొసరు) మన్మథుని విలువిద్య నేర్చుకునే శాల వంటిది. ఆమె పెదవి పలుకులు పలికే చిలుకకు పంజరపు కొయ్య వంటిది. ఆమె దట్టమైన జుట్టు (కొప్పు) నల్లని తుమ్మెదలకు లేదా అందమైన కురులకు నివాస స్థానం.

విశేషాలు:

చెక్కులను వెన్నెల పొలంతో, కనుబొమ్మలను విలువిద్యతో పోల్చడం ద్వారా అన్నమయ్య అలంకారిక శైలి వ్యక్తమవుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

నాయికలోని ప్రతి అంగం పరమాత్మను ఆకర్షించే ఒక సాధనంగా మారుతుంది. భక్తుని వాక్కు (పెదవి) ఎప్పుడూ భగవన్నామ స్మరణ చేసే చిలుకకు ఆధారంగా ఉండాలని సూచన.

---

చరణం 2

గురు కుచము లివియే సిగ్గులకుఁ బుట్టిన ఇండ్లు

సరసముల కిరవు హస్తముల కదలు

సురత విభవముల దాఁపురమున నెయ్యపు బిరుఁదు

కరులయానముల నిలుకడ వనము తొడలు

తాత్పర్యము:

ఈమె భారమైన వక్షోజాలు సిగ్గు అనే భావానికి పుట్టినిళ్లు. ఆమె చేతులు సరసాలకు, శృంగార క్రీడలకు నిలయాలు. ఆమె పిరుదులు సురత క్రీడల వైభవానికి దాచిన నిధులు. ఏనుగు నడక వంటి నడక కలిగిన ఈమె తొడలు మన్మథుని విహార వనం వంటివి.

విశేషాలు:

నాయిక శారీరక సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తూనే, ఆమెలోని సహజమైన సిగ్గు (లజ్జ)ను అన్నమయ్య గొప్పగా వర్ణించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

సిగ్గు అనేది భక్తుని వినయానికి సంకేతం. భగవంతుని ముందు భక్తుడు గర్వం వీడి, వినమ్రతతో (సిగ్గుతో) తనను తాను సమర్పించుకోవడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

---

చరణం 3

అన్నువగు నడుము గుట్టనెడి సింహపు నెలవు

తిన్నని మొగము కళలు దేరు తెంకి

మన్నించి యేలితివి మరిగి శ్రీ వేంకటేశ

ఇన్ని సింగారముల లెనసె నీలలన

తాత్పర్యము:

ఈమె సన్నని నడుము సింహం నివసించే కొండ గుహ వంటిది. అందమైన ముఖం సకల కళలకు నిలయం. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! ఇన్ని అలంకారాలు, శృంగారాలు కలిగిన ఈ లలనను (అలమేలుమంగను) నీవు ప్రేమతో మన్నించి, ఆమెను నీ దానిగా చేసుకున్నావు.

విశేషాలు:

చివరి చరణంలో అన్నమయ్య తన ఇష్టదైవమైన వేంకటేశ్వరుని ముద్రను ఉంచుతూ, నాయికా నాయకుల ఏకత్వాన్ని చాటారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ ఎన్ని అలంకారాలు (సాధనలు) చేసినా, చివరికి పరమాత్మ కరుణించి "ఏలుకున్నప్పుడే" (స్వీకరించినప్పుడే) ముక్తి లభిస్తుంది. భగవంతుని అనుగ్రహం పొందిన జీవుడు ధన్యుడవుతాడనేది ఇందులోని పరమార్థం.