తెరువు వెంట వచ్చే - వరదరాజులను

 అన్నమయ్య సంకీర్తనలలో ఈ 'మోహనకల్యాణి' రాగ సంకీర్తన చాలా విశిష్టమైనది. భగవంతుని కేవలం ఆలయంలో విగ్రహంగానే కాకుండా, వీధుల్లో ఊరేగుతూ భక్తులను మురిపించే ఒక అందగాడిగా, రాజసం ఉట్టిపడే 'వరదరాజు'గా ఇందులో వర్ణించారు.

అవతారిక (ముందుమాట)

శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఉత్సవ మూర్తిగా వీధుల్లో ఊరేగుతుంటే చూసిన అన్నమయ్య పరవశించి పాడిన కీర్తన ఇది. భగవంతుడు భక్తుల కోసం తనే స్వయంగా నడిచి వస్తున్నాడని, ఆయన అందచందాలు, అలంకరణలు వర్ణిస్తూ అందరినీ ఆ స్వామిని సేవించమని ఆహ్వానిస్తున్నారు. ఇందులో స్వామిని శృంగార మూర్తిగా, కోరికలు తీర్చే వరదరాజుగా చిత్రించారు.

పల్లవి

తెరువు వెంట వచ్చే - వరదరాజులను

నరులార సేవించరే మ - న కోరికలు మీర

 తాత్పర్యం: ఓ మానవులారా! మీ కోరికలన్నీ నెరవేరేలా, ఈ దారి వెంట నడిచి వస్తున్న ఆ వరదరాజస్వామిని సేవించండి.

 విశేషం:సాధారణంగా మనం దేవుడి దగ్గరికి వెళ్తాం. కానీ ఇక్కడ స్వామియే భక్తుల కోసం 'తెరువు వెంట' (దారి వెంట) వస్తున్నాడు. ఆయన వరాలిచ్చే రాజు (వరదరాజు).

మొదటి చరణం

వోరగా సిగవేసి - వొప్పెన సంపంగి విరి

తీరుగా సొగసులు - మీరంగ జుట్టి

తీరుగా నుదుట క - స్తూరి నామము దీర్చి   కేరుకొంటా చెలుల - సారె ముద్దాడుకొంటా

 తాత్పర్యం: స్వామి తన జుట్టును ఒక పక్కకు వాల్చి ముడివేసి, అందులో పరిమళించే సంపంగి పూలను అందంగా చుట్టుకున్నాడు. నుదుటిపై కస్తూరి నామాన్ని తీర్చిదిద్దుకున్నాడు. తన తోటి చెలులతో (భక్తులు లేదా నిత్యసూరులతో) నవ్వుతూ, కేరింతలు కొడుతూ ముచ్చటగా వస్తున్నాడు.

 విశేషం:ఇక్కడ స్వామి అలంకరణ ఒక గంభీరమైన దేవుడిలా కాకుండా, ఉత్సాహంగా ఉన్న ఒక యువకుడిలా వర్ణించబడింది.

రెండవ చరణం

హురుముంజి ముత్తియపు - నొంటులు గీలించి

పరిమళపు జవ్వాజి చెం - పల వెంట జార

వురవున కుంకుమ పు - వ్వుపట్టెలుగా దీసి

నెరిమించు చంద్రకావిని - నీటుగా గట్టి

 తాత్పర్యం:స్వామి తన చెవులకు శ్రేష్ఠమైన ముత్యాల కమ్మలు (నొంటులు) ధరించాడు. ఆయన పూసుకున్న జవ్వాజి పరిమళం చెంపల మీద నుండి జారుతోంది. వక్షస్థలంపై కుంకుమపువ్వు పూత మెరుస్తుండగా, ఎంతో నీటుగా చంద్రకావి రంగు వస్త్రాన్ని కట్టుకుని రాజసంగా వస్తున్నాడు.

 విశేషం:హురుముంజి' అనేది పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతపు అత్యుత్తమ ముత్యాలకు పేరు. స్వామి వైభవాన్ని తెలపడానికి అన్నమయ్య ఇలాంటి పదాలను వాడారు.

మూడవ చరణం

వన్నెమీర నేలలు - తిన్నగా బాడుకొంట

కిన్నెర మీటుకొంట - గిలుకు పావాలు మెట్టి

చెన్ను మీరుచును - శ్రీవేంకటప్రభుడై

వన్నెకా డందఱిని - వరము లొసంగుచును

 తాత్పర్యం: ఎంతో అందంగా రాగాలను పాడుకుంటూ, కిన్నెర వాయిద్యాన్ని మీటుకుంటూ, నడుస్తుంటే శబ్దం చేసే 'గిలుకు పావాలు' (పాదుకలు) ధరించి వస్తున్నాడు. ఆయనే మన వేంకటేశ్వరుడు. అందగాడైన ఆ స్వామి అందరికీ వరాలు ఇస్తూ దయచూపుతున్నాడు.

 విశేషం:స్వామి స్వయంగా పాడుతూ, వాయిస్తూ రావడం అన్నమయ్య ఊహలోని అద్భుత ఘట్టం. భగవంతుడు భక్తులకు కనువిందు చేయడమే కాక విందు కూడా చేస్తున్నాడని భావం.

మధురభక్తి విశేషాలు

 1. కాంత-కనక భావం:అన్నమయ్య ఇక్కడ స్వామిని ఒక 'వన్నెకాడు' (అందగాడు/నాయకుడు) గా చూశారు. భక్తుడు తనను తాను ఒక సఖిగానో లేదా దాసుడిగానే భావించి, స్వామి బాహ్య సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించడం మధురభక్తిలోని ఒక లక్షణం.

 2. సాన్నిధ్యం: దేవుడు ఎక్కడో వైకుంఠంలో లేడు, మన వీధిలోనే ఉన్నాడు, మనతో ముచ్చటిస్తున్నాడు అన్న భావన భక్తుడికి దేవుడికి మధ్య ఉన్న దూరాన్ని తగ్గిస్తుంది.

 3. శృంగార రసం: స్వామి అలంకరణ, సంపంగి పూలు, జవ్వాజి వాసన, చెలులతో ముచ్చట్లు ఇవన్నీ శృంగార రసానికి ప్రతీకలు. లౌకిక శృంగారాన్ని అలౌకిక భక్తిగా మార్చడం అన్నమయ్య ప్రత్యేకత.

 4. శరణాగతి: ఎంత సౌందర్యవంతుడైనా చివరికి ఆయన 'వరము లొసంగు' ప్రభువు. అంటే అందాన్ని చూసి మురిసిపోవడమే కాకుండా, ఆయనను శరణు కోరితే మోక్షం సిద్ధిస్తుందని సందేశం.