నారాయణతే నమో నమో

 

నారాయణతే నమో నమో

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -157
ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం 06-02 -2026
అవతారిక
శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు విరచించిన అత్యంత ప్రసిద్ధమైన కీర్తనలలో 'నారాయణతే నమో నమో' ఒకటి. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య పరమాత్మయైన శ్రీమన్నారాయణుని నామ వైభవాన్ని, ఆయన దివ్య లీలా విశేషాలను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో కొనియాడారు.
భక్తుల అహంకారాన్ని తొలగించి, శరణాగతిని ప్రసాదించే 'నమో' అనే మంత్రాక్షరాల విశిష్టతను తెలుపుతూ అన్నమయ్య ఈ కీర్తనను రచించారు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దశావతార స్వరూపంగా, నాదప్రియుడిగా కీర్తిస్తూ, ఆ స్వామిని దర్శిస్తే కలిగే ఆనందాన్ని ఈ కీర్తనలో మనకు అందిస్తున్నారు.

---

పల్లవి
నారాయణతే నమో నమో
నారదసన్నుత నమో నమో
తాత్పర్యము
నారాయణా! నీకు నమస్కారం. నారద మహర్షి చేత సదా కొనియాడబడేవాడా! నీకు మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారాలు.
విశేషాలు

• నారాయణ శబ్దం: 'నార' అంటే నీరు లేదా జ్ఞానం అని అర్థం. నీటిపై శయనించేవాడు, జ్ఞాన స్వరూపుడైన వాడు, నర సముదాయానికి నివాసమైన వాడు అని ఈ పదానికి ఎన్నో పవిత్రమైన అర్థాలు ఉన్నాయి.

• నమో వైశిష్ట్యం: 'నమః' అంటే 'నాది కాదు' (న+మః) అని అర్థం. "నేను చేస్తున్నాను" అనే అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి, భగవంతుని చేతిలో ఒక పరికరాన్ని అని భావించడమే నిజమైన నమస్కారం. హనుమంతుడు 'నమో' అని స్మరించబట్టే సీతమ్మ దర్శనం లభించింది.

• నారద సన్నుత: నరుల పాపాలను ఖండించి, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడు నారదుడు. అటువంటి గొప్ప భక్తుడు పొగిడే దైవం నారాయణుడు.

---

మొదటి చరణం
మురహర భవహర ముకుంద మాధవ
గరుడగమన పంకజనాభ
పరమపురుష భవబంధ విమోచన
నరమృగశరీర నమో నమో
తాత్పర్యము
మురుడనే రాక్షసుని సంహరించినవాడా! సంసార దుఃఖాలను తొలగించేవాడా! ముక్తిని ప్రసాదించే ముకుందుడా! లక్ష్మీపతివైన మాధవా! గరుత్మంతుని వాహనముగా కలవాడా! నాభిలో పద్మము ఉన్నవాడా! పురుషోత్తముడా! భవ బంధాల నుండి విడుదల కలిగించేవాడా! నరసింహ స్వామి రూపం ధరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.
విశేషాలు

• పరమపురుష: శరీరము అనే పురంలో నివసించే ఆత్మను పురుషుడు అంటారు. అందరిలోనూ ఉండే ఆ పరమాత్మే పరమపురుషుడు.

• నరమృగశరీర: ఇక్కడ అన్నమయ్య దశావతారాలలో ఒకటైన నరసింహావతారాన్ని ప్రస్తావించారు.

---

రెండవ చరణం
జలధిశయన రవిచంద్ర విలోచన
జలరుహభవ నుత చరణయుగ
బలిబంధన గోపవధూవల్లభ
నలినోదర తే నమో నమో
తాత్పర్యము
పాలసముద్రంపై శయనించినవాడా! సూర్యచంద్రులనే కళ్ళు కలవాడా! బ్రహ్మ దేవునిచే పూజించబడే పాదములు కలవాడా! బలి చక్రవర్తి గర్వాన్ని అణచి బంధించినవాడా! గోపికా స్త్రీల ప్రియుడైన కృష్ణా! పద్మము వంటి ఉదరము కలవాడా! నీకు నమస్కారం.
విశేషాలు

• జలధిశయన: ఇది క్షీరసాగర మథన గాథను, విష్ణుమూర్తి యోగనిద్రను గుర్తు చేస్తుంది.

• అవతారాల కలయిక: ఇందులో వామనావతారాన్ని (బలిబంధన), కృష్ణావతారాన్ని (గోపవధూవల్లభ) అన్నమయ్య ఒకే చోట స్మరించారు.

---

మూడవ చరణం
ఆదిదేవ సకలాగమ పూజిత
యాదవకుల మోహనరూప
వేదోద్ధర శ్రీవేంకటనాయక
నాదప్రియ తే నమో నమో
తాత్పర్యము
సకల లోకాలకు మూలమైన ఆది దైవమా! వేదాలన్నింటి చేత పూజలందుకునేవాడా! యాదవ వంశానికే అందాన్ని తెచ్చిన మోహన రూపుడా! వేదాలను రక్షించినవాడా! శ్రీవేంకటేశ్వరా! సంగీత నాదముపై ప్రీతి కలవాడా! నీకు నమస్కారం.
విశేషాలు

• మోహనరూప: స్వామి సౌందర్యం ఎంతటిదంటే, మగవారు కూడా ఆయనను చూసి మోహపడతారని (పుంసాం మోహన రూపాయ) వాల్మీకి రామాయణంలో చెప్పబడింది. శ్రీవేంకటేశ్వరుని దివ్య మంగళ విగ్రహాన్ని చూస్తే మనం మనల్నే మర్చిపోతాము.

• నాదప్రియ: కీర్తన ప్రారంభంలో నారదుడిని (నాదోపాసకుడు) తలచుకున్న అన్నమయ్య, చివరలో స్వామిని 'నాదప్రియ' అని ముగించారు. దీని అర్థం - అన్నమయ్య పాడే ఈ నాదమయమైన కీర్తనల ద్వారా స్వామి అనుగ్రహం తప్పక లభిస్తుందని భరోసా ఇవ్వడం.

---

శ్రీ వేంకటేశ్వర భక్తిని, జ్ఞానాన్ని కలిగించే ఈ కీర్తనను చదవడం వల్ల గానీ, వినడం వల్ల గానీ సకల శుభాలు కలుగుతాయని అన్నమయ్య ఆశీర్వదించారు.