నేనైతే నీడేరుదు

 

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -176

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం 28-02 -2026

 

తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యుల వారు రచించిన ఈ  కీర్తనలో భక్తుడు (జీవాత్మ) పరమాత్మ అయిన శ్రీవేంకటేశ్వరుని తనపై కరుణ చూపమని, శరణాగత భావంతో వేడుకుంటున్నాడు. భగవంతుని అపారమైన అనుగ్రహం ముందు తన వంటి అల్పుడిని రక్షించడం ఆయనకు చాలా చిన్న విషయమని అందమైన దృష్టాంతాలతో ఈ సంకీర్తనలో వివరించబడింది.

---

పల్లవి

నేనైతే నీడేరుదు నీకు లీలా మాత్ర మింతే

మానక నన్నేలు కొమ్మి మాధవ గోవిందా॥

తాత్పర్యము:

ఓ మాధవా! గోవిందా! నన్ను నీవు రక్షిస్తే నేను ధన్యుడినవుతాను, నా జన్మ తరిస్తుంది. అపరిమితమైన శక్తివంతుడవైన నీకు ఇది ఒక చిన్న క్రీడ వంటిది (లీలామాత్రం). కాబట్టి నన్ను అలక్ష్యం చేయకుండా నీవు ఏలుకో.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'లీలా మాత్రము' అనే పదం భగవంతుని సర్వశక్తిమత్వాన్ని సూచిస్తుంది. అనంత కోటి బ్రహ్మాండాలను సృష్టించేవాడికి ఒక సామాన్యుడిని రక్షించడం శ్రమలేని పని అని కవి చమత్కరించారు.

 

మొదటి చరణం

నీవు నన్ను మన్నించితే నీ మహిమలోఁ గొంత

యీవల వెలితి యౌనా యీ లోభ మేలా

కావించి పాలజలధికడ నొక్క తుంపురు

వేవేగ విదలించితే వెలితి యెందులకు॥

తాత్పర్యము:

ఓ స్వామీ! నన్ను క్షమించి అనుగ్రహిస్తే నీ అపారమైన మహిమలో ఏమైనా తక్కువ అవుతుందా? ఎందుకు ఈ పిసినారితనం? అనంతమైన పాలసముద్రం నుండి ఒక్క నీటి చుక్కను విదిలించినంత మాత్రాన, ఆ సముద్రానికి ఏమైనా వెలితి (తక్కువ) కలుగుతుందా?

విశేషాలు:

భగవంతుడిని పాలసముద్రంతోనూ, భక్తుడిని ఒక చిన్న నీటి చుక్కతోనూ పోల్చడం చాలా గొప్ప కల్పన. భగవంతుడు 'కరుణానిధి' అని చెబుతూనే, ఆయన తనపై కరుణ చూపకపోవడాన్ని 'లోభం' (పిసినారితనం) అని భక్తుడు చనువుతో నిందిస్తున్నాడు.

రెండవ చరణం

వెడకర్మినైనా నన్ను వెనక వేసుకొంటేను

గొడవ నీకు వచ్చీనా కొంక నేఁటికి

గడుసుదొంగైనవాఁడొకఁడు కొండలో దాఁగితే

యెడ మిచ్చినకొండకు హీన మయ్యీనా॥

తాత్పర్యము:

నేను ఎన్ని పాపాలు చేసిన వాడినైనా, నన్ను నీవు ఆదరించి రక్షిస్తే నీకేమైనా ఇబ్బంది కలుగుతుందా? భయపడటం ఎందుకు? ఒక గడుసు దొంగ వచ్చి కొండ గుహలో దాక్కుంటే, ఆ దొంగకు ఆశ్రయం ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ కొండకు ఏమైనా తక్కువతనం వస్తుందా? రాదు కదా!

విశేషాలు:

ఇక్కడ భక్తుడు తనను తాను 'దొంగ'తో, భగవంతుడిని 'కొండ'తో పోల్చుకున్నాడు. కొండ ఎంతటి వారికైనా ఆశ్రయం ఇస్తుంది. అలాగే 'వేంకటగిరి' (వేంకటేశ్వరుడు) తన వద్దకు వచ్చిన పాపులనైనా ప్రోచునని అర్థం.

మూడవ చరణం

కందువ శ్రీవేంకటేశ కరుణారసము నాపై

చిందరాదా అనుమాన చింత లేఁటికి

యిందరిపై సూర్యుఁడు యెండలు గాసితేను

అందుకొన్ని కిరణాలు అరగిపోయీనా॥

తాత్పర్యము:

ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీ కరుణారసాన్ని నాపై కురిపించరాదా? ఇక నీకు సందేహాలు, ఆలోచనలు ఎందుకు? సూర్యుడు లోకంలోని అందరి మీద ఎండను (కాంతిని) ప్రసరిస్తాడు. అలా ప్రసరించడం వల్ల ఆ సూర్య కిరణాలు ఏమైనా అరిగిపోతాయా? తరిగిపోతాయా? లేదు కదా! అలాగే నీ కరుణ కూడా తరిగిపోదు.

విశేషాలు:

సూర్యుని కాంతి అందరికీ సమానంగా లభిస్తుంది. అలాగే దేవుని కరుణ కూడా అందరిపై ఉంటుంది. సూర్యకాంతి ప్రసరించినంత మాత్రాన సూర్యునికి తరుగుదల ఉండదు, అలాగే భక్తులను రక్షించడం వల్ల భగవంతుని శక్తి తగ్గదు అని గొప్ప నిదర్శనం ఇచ్చారు పెదతిరుమలాచార్యులు.