నెట్టన నీతో నెప్పుడు

 

నెట్టన నీతో నెప్పుడు

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -168

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం 17-02 -2026

అవతారిక

ఈ సంకీర్తన అసంపూర్ణంగా ( మొదటి చరణములో నాలుగవ పంక్తి మొదటి పదం వరకు మాత్రమే)  ఉంది.అన్నమయ్య వేంకటేశుని దయతో ఆయన శైలిలో సాహసంతో  మిగతా చరణాలు వ్రాసి ఈ కీర్తనకు వ్యాఖ్య వ్రాసాను. రచనా దోషాలను  స్వామి మన్నించాలని ప్రార్థన. )  

ఈ సంకీర్తనలో అలమేలుమంగమ్మ శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై తన అలుకను ప్రదర్శిస్తూ, ప్రణయ కోపంతో ఆయన్ని ఎలా బంధించగలదో వివరిస్తుంది. లౌకికమైన శృంగార చేష్టల ద్వారా అలౌకికమైన భక్తి పారవశ్యాన్ని, స్వామిపై తనకున్న అచంచలమైన అధికారాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ అద్భుతంగా చిత్రించారు.

---

పల్లవి

నెట్టన నీతో నెప్పుడు బాయని - నేజేరి బాసేది

చిట్టకాలనిన్ను - చిత్తరుబొమ్మ జేసేది ॥

• తాత్పర్యము:

ఓ శ్రీనివాసా! ఎప్పుడూ నిన్ను విడిచి ఉండని నేను, ఇప్పుడు కావాలనే నీకు దూరంగా ఉన్నట్లు నటిస్తూ నీపై అలుక చూపిస్తున్నాను. శృంగార చేష్టలలో ( చిట్టకాలు)  నాపై నీకు మోహం పెరిగేలా చేసి, నిన్ను కదలకుండా ఒక చిత్తరువు (చిత్రపటం) లాగా నిశ్చేష్టుడిని చేసేస్తాను.

• విశేషాలు:

'చిత్తరుబొమ్మ' అనడంలో రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి. ఒకటి- పరవశంతో కదలలేకపోవడం, రెండు- భక్తుని హృదయంలో దైవం స్థిరంగా ముద్రితమైపోవడం. నాయకుడిని తన అదుపులోకి తెచ్చుకోవాలనే నాయిక పంతం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (భక్తుడు) పరమాత్మను తన ప్రేమతో బంధించాలని కోరుకోవడం ఇక్కడి విశేషం. భగవంతుడు భక్తుడి ప్రేమానురాగాలకు లోనై, ఆ ప్రేమలో మునిగిపోయి వేరే లోకం తెలియని స్థితికి చేరుకుంటాడని దీని భావం.

---

మొదటి చరణం

కూటమిని జాటి మేకులు చేసి, బింకపు

మాటలనన్నలయించి - మరుబారి దోసి

కాటుక కన్నుల నిన్ను - కలిసి గుబ్బలగుమ్మి

నోటికసి దీరనీ - నొక్కి వేసేది ॥

• తాత్పర్యము:

మన కలయికను వాయిదా వేస్తూ నిన్ను పెద్దరికాలతో ( మేకులు) ఊరిస్తాను. నా గర్వపు మాటలతో నిన్ను అలసిపోయేలా చేసి, మన్మథుని బాణాలకు నిన్ను గురి చేస్తాను. నా కాటుక కన్నుల చూపులతో నిన్ను బంధించి, నా కౌగిలిలో నిన్ను గట్టిగా అదిమి పట్టి నా మనసులోని కోరికలన్నీ తీర్చుకుంటాను.

• విశేషాలు:

ఇందులో ప్రణయ కలహంలోని తీక్షణత కనిపిస్తుంది. 'నోటికసి' అంటే మనసులో ఉన్న గాఢమైన వాంఛ అని అర్థం. అలుక తీరిన తర్వాత కలిగే కలయికలో ఉండే గాఢతను అన్నమయ్య వర్ణించారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని త్వరగా ప్రసన్నం చేసుకోకుండా, విరహవేదన అనే 'మేకు'తో భక్తుడు తన భక్తిని పరీక్షించుకుంటాడు. ఆ వేదన పారాకాష్ఠకు చేరినప్పుడు కలిగే కలయిక అత్యంత మధురంగా ఉంటుంది.

---

రెండవ చరణం

సరసమున నీ మోము - చందురుని జూచి

విరుల బాణములేసి - వింత సేసేది

గరువపు నీ యెదపై - ఘనముగ గోరులించి

మరులు కొలిపి నిన్ను - మరలించేది ॥

• తాత్పర్యము:

చంద్రుని వంటి నీ అందమైన ముఖాన్ని చూస్తూ, నీపై ప్రేమ బాణాలు కురిపిస్తాను. నీ విశాలమైన వక్షస్థలంపై నా గోటి గాట్లతో ముద్రలు వేసి, నీకు నాపై అమితమైన వ్యామోహం కలిగేలా చేసి, నిన్ను వేరే ద్యాస లేకుండా నా వైపుకు తిప్పుకుంటాను.

• విశేషాలు:

నఖక్షతాలు (గోరు గాట్లు) శృంగార శాస్త్రంలో అనురాగానికి గుర్తులు. స్వామి హృదయం భక్తుని ముద్రలతో నిండిపోవాలని కవి భావన. తన అలుకతో స్వామిని తన దారికి తెచ్చుకోవడమే నాయిక ఉద్దేశం.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని సౌందర్యానికి ముగ్ధుడైన భక్తుడు, తన సేవ అనే ఆయుధంతో స్వామి హృదయాన్ని గెలుచుకుంటాడు. లోకమంతా భగవంతుని మాయలో ఉంటే, భక్తుడు మాత్రం తన భక్తితో భగవంతుడినే ప్రేమలో పడేస్తాడు.

---

మూడవ చరణం

వేడుకతో తిరువేంకట - విభుడవు నీవని

కూడి నా మదిలోన - కొలువుంచేది

యీడె లేని సుఖాన - నెనసి నన్ను నేలితివి

జోడుగ నీ కౌగిట - జొక్కివుండేది ॥

• తాత్పర్యము:

నీవు సాక్షాత్తు తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుడవని తెలిసి, నిన్ను ఎంతో వేడుకగా నా మనసులోనే ప్రతిష్ఠించుకుంటాను. సాటిలేని ఆనందంతో నీవు నన్ను స్వీకరించి ఏలుకున్నావు. ఇకపై ఎల్లప్పుడూ నీ సాన్నిధ్యంలో పరవశించి ఉండిపోతాను.

• విశేషాలు:

ఇది మంగళాంతం. అలుకతో మొదలైన కీర్తన, స్వామి శరణాగతితో, అద్వైత స్థితిని తలపించే కౌగిలింతతో ముగుస్తుంది. కోపం పోయి అనురాగం స్థిరపడింది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇది జీవాత్మ-పరమాత్మల ఐక్యం. భక్తుడు తన సర్వస్వాన్ని స్వామికి అర్పించి, ఆయనలో లీనమైపోవడమే ఈ 'జొక్కివుండటం'. బాహ్య ప్రపంచాన్ని మరిచి దైవచింతనలో మునిగిపోవడమే పరమార్థం.