దేవర వంటివాడని

 

దేవర వంటివాడని

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -148

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం  28-01 -2026

తాళ్లపాక చినతిరుమలాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, నాయిక (అలమేలుమంగ) తన ప్రియుడైన వేంకటేశ్వరుని పట్ల గతంలో చేసిన అపరాధాలను మన్నించమని వేడుకుంటూ, ఆయన గొప్పతనాన్ని కొనియాడుతోంది. భక్తుడు భగవంతుని పట్ల చేసే విన్నపమే ఇక్కడ నాయికా-నాయకుల మధుర భక్తి సంభాషణగా మనకు కనిపిస్తుంది.

---

పల్లవి

దేవర వంటివాడని - తెలియనైతి నిందాకా

చేవదేర బుద్ధి చెప్పి - సేవ గొనవయ్యా

తాత్పర్యము

స్వామీ! నీవు దైవ సమానుడవని, ఇంతటి మహానుభావుడవని నేను ఇప్పటిదాకా తెలుసుకోలేకపోయాను. నా తప్పులు సరిదిద్ది, నాకు మంచి బుద్ధిని ప్రసాదించి, నా సేవలను అంగీకరించు.

విశేషాలు

నాయిక తన అజ్ఞానాన్ని ఒప్పుకుంటూ ప్రియుని ముందు వినయాన్ని ప్రదర్శిస్తోంది. "దేవర" అనే పదం ఇక్కడ గౌరవానికి, దైవత్వానికి ప్రతీక.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవుడు అజ్ఞానంతో భగవంతుని సామాన్యుడిగా భావిస్తాడు. కానీ జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, తన అహంకారాన్ని వదిలి భగవంతుని శరణు వేడుతాడు.

---

మొదటి చరణం

మొన్న నా కాలు దాకితే - మ్రొక్కమరచి యుండితి (చెన్నుగా)

నీ వేళైనా మొక్కేను - చేరరావయ్యా

నిన్నటి మా తమ్ములము - నీ చెక్కిలిపై నున్నది

పన్నీటినైనా కడిగేను - బడినే రావయ్యా

తాత్పర్యము

మొన్నటి కలయికలో పొరపాటున నా కాలు నీకు తగిలినప్పుడు, నీకు మొక్కడం మర్చిపోయాను. ఇప్పుడు నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తాను, నా దగ్గరకు రా. నిన్న మనం తాంబూలం సేవించినప్పుడు ఆ మరకలు నీ చెక్కిలిపై ఉన్నాయి, వాటిని పన్నీటితో కడుగుతాను, త్వరగా రా.

విశేషాలు

ఇక్కడ శృంగార రసంలో భాగంగా నాయిక తన చాపల్యాన్ని, ప్రియునిపై ఉన్న అధికారాన్ని, ఆపై కలిగిన పశ్చాత్తాపాన్ని చక్కగా వివరించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు అజాగ్రత్త వల్ల భగవంతుని పట్ల చేసే అపరాధాలను (పాదతాడనం వంటివి) గుర్తించి, పశ్చాత్తాపంతో శుద్ధి చేసుకోవాలని కోరుకోవడం దీని అంతరార్థం.

---

రెండవ చరణం

సారెకు నీవు రాగా మంచము మీద నుండినట్టి

నేరము బాపుకొనే నే డింటికి రావయ్యా

వోరికొట్లు గొట్టితి - నుబ్బి జవ్వనమదాన

గారవించవలె నే కాంతానాను రావయ్యా

తాత్పర్యము

నీవు వచ్చినప్పుడు మంచం మీద నుండి దిగి నీకు మర్యాద చేయలేక పోయాను, ఆ నేరాన్ని ఈరోజు సరిదిద్దుకుంటాను. యవ్వన గర్వంతో నిన్ను వేళాకోళం (ఓరిగొట్లు) చేశాను. నన్ను మన్నించి, నీ ప్రియురాలిగా నన్ను ఆదరించు.

విశేషాలు

"వోరికొట్లు" అంటే పరిహాసం చేయడం లేదా వేళాకోళం చేయడం. యవ్వనంలో ఉండే గర్వం వల్ల నాయకుడిని తక్కువ చేసినందుకు నాయిక బాధపడుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భౌతిక సంపదలు, యవ్వనం ఉన్నప్పుడు భగవంతుని నిర్లక్ష్యం చేయడం సహజం. కానీ అవన్నీ అశాశ్వతమని గుర్తించి భగవంతుని కరుణ కోసం ప్రాకులాడటమే నిజమైన భక్తి.

---

మూడవ చరణం

ఏనాటికి నీవే చనవీయగ నెదకెక్కితి

నేనాటదాన నీవే దయ నేలుకొనగ రావయ్యా

మానిత సద్గుణ నిధాన మాధవ కృష్ణాయని ని

న్నూనిన భక్తింగొల్చెద - నొద్దిక చేకొనుమయ్యా

తాత్పర్యము

నీవు ఇచ్చిన చనువు వల్ల నీ గుండెపైకి ఎక్కాను (అతిగా ప్రవర్తించాను). నేను అజ్ఞానిని, నీవే దయతో నన్ను ఏలుకోవాలి. సద్గుణాలకు నిలయమైన ఓ మాధవా! కృష్ణా! నిన్ను నిశ్చలమైన భక్తితో కొలుస్తాను, నన్ను నీవాడిని చేసుకో.

విశేషాలు

ఇక్కడ కవి శ్రీకృష్ణుని గుణగణాలను కీర్తిస్తూ, నాయిక పారవశ్యాన్ని వర్ణించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుడు ఇచ్చే స్వేచ్ఛను (చనువును) జీవుడు దుర్వినియోగం చేయకూడదు. సర్వగుణ సంపన్నుడైన ఆ పరమాత్మను భక్తితో శరణు వేడటమే ముక్తికి మార్గం.

---

నాలుగవ చరణం

అలమేలుమంగనని - అట్టె నీ వురమెక్కితి

యెలమితోఁ గౌఁగిలించే - నీడకు రావయ్యా

కలసి రతుల వేంకటనాథ గెలిచితివి

పలుదెరంగుల మోవి పంతమిచ్చే రావయ్యా

తాత్పర్యము

నేను అలమేలుమంగను అనే గర్వంతో నీ వక్షస్థలంపై చేరాను. నన్ను ప్రేమతో కౌగిలించుకోవడానికి ఇక్కడికి రా. ఓ వేంకటనాథా! మన కలయికలో నీవే గెలిచావు, నీ అధరామృతాన్ని ప్రసాదించి నన్ను అనుగ్రహించు.

విశేషాలు

నాయిక తనను తాను అలమేలుమంగగా గుర్తించుకుంటూ, వేంకటేశ్వరునితో మమేకమయ్యే ఘట్టం ఇది. రతి క్రీడలో భగవంతునిదే పైచేయి అని అంగీకరించడం భక్తి పరాకాష్ట.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ (అలమేలుమంగ), పరమాత్మ (వేంకటేశ్వరుడు) ఒకటయ్యే స్థితి ఇది. భగవంతుని ముందు జీవుడు ఎప్పుడూ వినయంతోనే ఉండాలని, ఆయనే సర్వస్వమని ఇక్కడ ప్రబోధించబడింది.

---

సంక్షిప్త వ్యాఖ్య

ఈ కీర్తన తాళ్లపాక చినతిరుమలాచార్యుల వారి ముద్రతో (వేంకటేశ్వర/మాధవ) కూడి ఉంది. ఇది వ్రాతప్రతులలో మరియు తంజావూరి ప్రతులలో భిన్న రాగాలలో (బిలహరి) కనిపిస్తుంది. నాయిక తన అపరాధాలను ఒప్పుకుంటూ స్వామిని ప్రసన్నం చేసుకునే క్రమం చాలా సులభ శైలిలో, లోకరీతికి దగ్గరగా వర్ణించబడింది.