తురుమున గొజ్జంగులు

 

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -137

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం  12 -01 -2026

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, స్వామివారి కలయిక కోసం ఎదురుచూసే వేళలో నాయిక చేసే అలంకరణలను వద్దు అని వారించే నెపంతో ఆమె సౌందర్యాన్ని, ఆ సమయ ప్రాధాన్యతను మనోహరంగా వర్ణించారు. జీవాత్మ పరమాత్మతో లీనమయ్యే తరుణంలో బాహ్యమైన ఆడంబరాల కంటే అంతర్గతమైన అనురాగమే ముఖ్యమని ఈ కీర్తన సందేశం.

---

పల్లవి

తురుమున గొజ్జంగులు - తురుమకువే వో

కరిగమన యిరులు - కవిసేటి పొద్దు

తాత్పర్యము:

గజగామినీ! నీ కొప్పులో ఈ మొగలి పూలను (గొజ్జంగులు) తురుముకోకు. ఇప్పుడు చీకట్లు ముసిరే సమయం (సాయంకాలం), అంటే ప్రియుడైన వేంకటేశ్వరుడు వచ్చే సమయం.

విశేషాలు:

చీకటి పడుతున్న వేళ నల్లని జుట్టులో తెల్లని మొగలి పూలు పెట్టుకోవడం వల్ల సహజమైన ఆ చీకటి కాంతికి అడ్డు వస్తుందని, సహజ సౌందర్యమే స్వామిని ఆకర్షిస్తుందని భావం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

చీకటి అనేది అజ్ఞానానికి లేదా లౌకిక ప్రపంచం నిశ్శబ్దమయ్యే స్థితికి సంకేతం. భక్తుడు పరమాత్మను కలిసే సమయంలో బాహ్య అలంకారాలైన లౌకిక ఆడంబరాల మీద దృష్టి పెట్టకూడదని దీని అర్థం.

---

చరణం 1

పగటు గుబ్బల పచ్చ - పట్టు కంగుల రవికె

బిగియించ బోకువే - పెరిగేటి పొద్దు

తొగరు వాతెరను ల - త్తుక బెట్టకువె, వింత

వగలాడి తేనెలు - వడిసేటి పొద్దు

తాత్పర్యము:

ప్రకాశించే నీ వక్షస్థలంపై పట్టు నూలుతో నేసిన ఆ పచ్చని రవికెను బిగుతుగా వేసుకోకు, ఇది అనురాగం పెరిగే సమయం. అలాగే ఎర్రని నీ పెదవులకు లత్తుక (రంగు) పూయకు, ఇది నీ పెదవుల నుండి అమృతం వంటి తేనెలు చిందే సమయం.

విశేషాలు:

కృత్రిమమైన రంగుల కంటే, బిగుతైన దుస్తుల కంటే నాయికలోని సహజమైన అనురాగ చిహ్నాలే (తేనె వంటి మాటలు) నాయకుడికి ఆనందాన్ని ఇస్తాయని అన్నమయ్య వర్ణన.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని ముందు భక్తుడు తన హృదయాన్ని ఏ మూతలూ లేకుండా, ఏ కపట వేషధారణలు లేకుండా స్వచ్ఛంగా ఉంచాలి. పెదవులపై రంగు కంటే హృదయం నుండి వచ్చే భక్తిరసమే ప్రధానం.

---

చరణం 2

తేట చెక్కుటద్దములు - దిద్దకువె కళుకులు

గాటపు మించు ముద్దు - గారేటి పొద్దు

నీటు కన్నుగవల - నించకువె కాటుక

లేటి చూపులాడి చెంగ - లించేటి పొద్దు

తాత్పర్యము:

అద్దంలా మెరిసే నీ చెక్కిళ్లపై మెరుగులు దిద్దకు, ఇప్పుడు ముద్దులతో నీ ముఖం వెలిగిపోయే సమయం. అందమైన నీ కళ్లకు కాటుక పెట్టకు, ఎందుకంటే నీ చూపులు లేడి పిల్లలా చంచలమై ప్రేమికుడిని వెతికే సమయం ఇది.

విశేషాలు:

ప్రేమలో ఉన్న నాయిక కళ్లలో ఉండే మెరుపే అసలైన కాటుక. అద్దం వంటి చెక్కిళ్లపై ప్రియుడి స్పర్శ వల్ల కలిగే కాంతి మరే అలంకరణ వల్ల రాదు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడి దృష్టి (చూపు) ఎప్పుడూ పరమాత్మ వైపు కేంద్రీకృతమై ఉండాలి. బాహ్య దృష్టిని మళ్లించే కాటుక వంటి అలంకారాలు భక్తి మార్గంలో అనవసరం.

---

చరణం 3

పొంకపు నెమ్మేన గంద - వొడి నప్పళించకువె

యింక నీ కళులు తెర - లేటి పొద్దు

పంకించకువె వేంకట - పతి నిన్ను గలియగా

జంకెలాడి వలపులు - జట్టి గొనేటి పొద్దు

తాత్పర్యము:

నీ అందమైన శరీరంపై గంధపు పొడిని చల్లుకోకు, ఇక నీలోని శృంగార కళలు బయటపడే సమయం వచ్చింది. ఓ గడుసరి దానా! శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు నిన్ను కలిసే వేళ అయింది, ఇక ఆలస్యం చేయకు. నీ వలపులు స్వామిని పూర్తిగా వశపరుచుకునే సమయం ఇది.

విశేషాలు:

నాయిక తన పరవశంతో స్వామిని బంధించే ఘట్టం ఇది. 'జట్టి గొనేటి' అంటే స్వామిని పూర్తిగా తన ప్రేమతో గెలుచుకోవడం అని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ అన్ని అలంకారాలను, అహంకారాలను వదిలిపెట్టి పరమాత్మలో ఐక్యం కావడమే పరమావధి. వేంకటపతిని కలిసే ఆ క్షణం ముక్తికి సంకేతం. భక్తి అనే వలపుతోనే భగవంతుడిని బంధించగలమని అన్నమయ్య నిరూపించారు.