నాకంటె నీకు గూర్చు

 

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -152

నాకంటె నీకు గూర్చు
ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం 01-02 -2026

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో నాయిక (అలమేలుమంగమ్మ) శ్రీవేంకటేశ్వరునితో ప్రణయ కలహాన్ని ప్రదర్శిస్తోంది. స్వామి వేరొక వనిత వద్దకు వెళ్ళి వచ్చాడన్న అనుమానంతో, ఆయనలో కనిపిస్తున్న గుర్తులను ఎత్తిచూపుతూ నాయిక చేసే పరిహాసం ఇందులో అద్భుతంగా చిత్రీకరించబడింది.

---

పల్లవి

నాకంటె నీకు గూర్చు - నా చెలియేది

యీ కతలు మానవైతి - వింతకు వచ్చియును॥

తాత్పర్యము:

నాకంటే నీకు అత్యంత ప్రియమైన నా చెలికత్తె ఎక్కడ ఉంది? నా వద్దకు వచ్చాక కూడా ఇంకా ఈ అబద్ధపు కథలు చెప్పడం మానవా? నీ ప్రవర్తన చూస్తుంటే ఏదో దాస్తున్నావని స్పష్టమవుతోంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయిక తనపై స్వామికి ఉన్న ప్రేమను ప్రశ్నిస్తూనే, ఆయన పరకాంత సన్నిధికి వెళ్ళాడనే అసూయను (ఈర్ష్యను) ప్రదర్శిస్తోంది. ఇది శృంగార రసంలో 'మానము' అనే అవస్థను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక) పరమాత్మ (నాయకుడు) తనను కాదని మాయలో చిక్కుకున్నాడని భావించడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. పరమాత్మ అందరికీ సమానమే అయినా, భక్తుడు భగవంతునిపై సంపూర్ణమైన 'ఏకఛత్రాధిపత్యం' కోరుకుంటాడు.

---

మొదటి చరణం

పెట్టితి నొసల పట్టు - పిమ్మట నేటికి గుట్టు

నెట్టుకొంటీ తలయూచీ - నీడలే దాచ

ముట్టవు (ముయికి ముయంట) - ముయ్యగనేలే యింకిటు

తొట్టి మై చమటలు నా - తో నేలే సటలు॥

తాత్పర్యము:

నీ నుదుటిపై తిలకం గుర్తు కనిపిస్తోంది, మళ్ళీ ఈ గుట్టు దాచడం ఎందుకు? తల ఊపుతూ నీడలను దాచాలని చూస్తున్నావు. నన్ను తాకడం లేదు కానీ, నీ శరీరానికి పట్టిన చెమటలు నీ రహస్యాలన్నీ బయటపెడుతున్నాయి. నాతో ఈ అబద్ధపు మాటలు ఎందుకు స్వామీ?

విశేషాలు:

నాయకుడి శరీరంలోని శారీరక మార్పులను (చెమటలు, తిలకం చెదిరిపోవడం) బట్టి ఆయన వేరొక చోట గడిపారని నాయిక నిలదీస్తోంది. ఇది 'ఖండిత' నాయిక లక్షణాలను పోలి ఉంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు తన భక్తుల కోసం ఎన్నో రూపాలలో, ఎందరికో దర్శనమిస్తాడు. "నీవు అందరి వాడవు కదా" అని భక్తుడు తన ప్రత్యేకతను చాటుకోవడానికి చేసే వాదన ఇది.

---

రెండవ చరణం

మానితి నిచ్చ నగవు - మాటికినేలే తగవు

పూనితి చెక్కిట కేలు - వొద్దే వేషాలు

పూనితి తలచ గరంగు - పొద్దు పొదలే మరుగు

ఆనితి కన్నుల నీరు - అప్పటికి నేలె మీరు॥

తాత్పర్యము:

ఎప్పుడూ చిరునవ్వుతో ఉండే నీవు ఇప్పుడు నవ్వడం మానేశావు, మాటిమాటికీ ఈ కలహం ఎందుకు? బుగ్గపై చేయి వేసుకుని ఏదో ఆలోచిస్తున్నట్లు నటిస్తున్నావు, ఇక ఈ వేషాలు చాలు. పాత విషయాలు తలచుకుని కళ్లు చెమ్మగిల్లుతున్నాయి, ఈ విచారం ఎందుకు?

విశేషాలు:

నాయకుడు తప్పు చేసి దొరికిపోయినప్పుడు ప్రదర్శించే అపరాధ భావాన్ని నాయిక ఎద్దేవా చేస్తోంది. ఆమె కోపంలో కూడా స్వామిపై అనురాగం వ్యక్తమవుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడి ఆవేదనను చూసి భగవంతుడు కరిగిపోతాడు. ఇక్కడ స్వామి కన్నీరు కార్చడం అనేది భక్తుని పట్ల ఆయనకు ఉన్న కరుణకు ప్రతీక.

---

మూడవ చరణం

చక్క ముడువవు కొప్పు - సారెకు నేటికి కప్పు

యిక్కువదే చెమరీని - (యెసరేగే తమినిహో)

చక్కని వేంకటపతి - చలి వాసే నిన్ను రతి

యెక్కే నీ మోమున నిగ్గు - యిక నేలే సిగ్గు॥

తాత్పర్యము:

నీ జుట్టు ముడి విడిపోయి ఉన్నా సరిచేసుకోవడం లేదు. నీ శరీరంలోని వేడి, చెమటలు నీ మనసులోని తడబాటును తెలుపుతున్నాయి. ఓ చక్కని వేంకటపతి! నీ జంకు వీడిపోయింది, నీ ముఖంలో ఒక వింతైన కాంతి కనిపిస్తోంది. ఇంక ఈ సిగ్గు పడటం దేనికి? (నన్ను చేరుకో అని భావం).

విశేషాలు:

కీర్తన ముగింపులో ప్రణయ కలహం ముగిసి, నాయకా నాయికల సమాగమం (కలయిక) సూచించబడింది. స్వామి సౌందర్యాన్ని చూసి నాయిక మురిసిపోతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ, పరమాత్మల ఐక్యాన్ని అన్నమయ్య 'రతి'గా వర్ణించారు. ఎన్ని తగాదాలు, అలుకలు ఉన్నా చివరకు భక్తుడు భగవంతుని దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని దర్శించి, ఆనందంలో ఓలలాడతాడు.

 

నలినాక్షి యొకతె

 

నలినాక్షి యొకతెయు - న్నది

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -151

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం  31-01 -2026

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరునితో సఖి (చెలికత్తె) అలమేలుమంగ సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తూ ముచ్చటించే తీరు అత్యంత మనోహరంగా కనిపిస్తుంది. లోకైక సుందరి అయిన అమ్మవారి రూపం, యవ్వనం కేవలం ఆ పరమాత్మునికే తగినవని ఈ సంకీర్తన ద్వారా కవి చాటిచెప్పారు.

---

పల్లవి

నలినాక్షి యొకతెయు - న్నది నీకే తగు నోరి

చెలియ యిందరిలోన - చెలువ మైనదిరా॥

తాత్పర్యము:

ఓ స్వామీ! పద్మముల వంటి కన్నులు కల ఒక చక్కని సుందరి నీ కోసమే వేచి ఉంది. ఆమె నీకు మాత్రమే సరిజోడు. ఇక్కడున్న అందరి భామల కంటే ఆమె అత్యంత రూపవతి, గుణవతి.

విశేషాలు:

ఇక్కడ "నలినాక్షి" అనే పదం అమ్మవారి విశాలమైన, దయతో నిండిన కన్నులను సూచిస్తుంది. "నీకే తగును" అనడంలో లక్ష్మీనారాయణుల అన్యోన్యతను కవి నొక్కి చెప్పారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలని తపించే క్రమంలో, ఆచార్యుడు లేదా చెలికత్తె పరమాత్మకు జీవాత్మ యొక్క అర్హతను వివరిస్తున్నట్లుగా ఇక్కడ భావించవచ్చు.

---

మొదటి చరణం

(గొప్పలు) కన్నులు, నడుము - కొంచెమా దాని చక్కదనము

చెప్పరాదు దాని తీరు - చెప్పరాదు రోరి

(విప్పు) జడయు వెన్నుదాటి - పిక్క రాయునంత!నే

చెప్పరాదు చేపట్టి తప్పు - (చెప్పరాదు రోరి)॥

తాత్పర్యము:

ఆమె విశాలమైన కన్నులు, సన్నని నడుము.. అబ్బో! ఆమె చక్కదనం సామాన్యమైనది కాదు. ఆ అందాన్ని వర్ణించడానికి మాటలు సరిపోవు. ఆమె వదులుగా విరబోసిన జడ వెన్నును దాటి పిక్కల వరకు తాకుతోంది. ఆమెను చూశాక, వేరే చిన్న చిన్న లోపాలను వెతకడం అసాధ్యం.

విశేషాలు:

స్త్రీ సౌందర్య వర్ణనలో జడ పొడవును వర్ణించడం సంప్రదాయం. ఇక్కడ అమ్మవారి కేశపాశ సౌందర్యం ఆమె యవ్వనానికి ప్రతీకగా వర్ణించబడింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని సృష్టిలోని పరిపూర్ణతను ఈ వర్ణన సూచిస్తుంది. భక్తుడు భగవంతుని గుణగణాలను వర్ణించేటప్పుడు తన్మయత్వంతో మాటలు రాక మౌనంగా ఉండిపోవడాన్ని "చెప్పరాదు" అనే పదం సూచిస్తుంది.

---

రెండవ చరణం

సోన తేనెలు (సావి) - జొట జొట వడియు (మోవి)

మానవతిని గంటి వా - మానధిక ప్రేమ

మేను చామన మెరపు - మెరుగు గుబ్బల యొఱపు

దానికే తగును మరి - దానికీవె తగుదోరి॥

తాత్పర్యము:

ఆమె పెదవుల నుండి తేనె సోనలు కురుస్తున్నాయా అన్నట్లుగా తీయని మాటలు వస్తున్నాయి. అంతటి మానవతిని, అనురాగవతిని ఎక్కడైనా చూశావా? ఆమె శరీరం మెరుపు తీగలాంటి చామన ఛాయతో మెరిసిపోతోంది. ఆమె నిండైన యవ్వనం నీకే తగును, ఆమెకు నువ్వే తగుదువు.

విశేషాలు:

"చామన మెరపు" అనడం ద్వారా అమ్మవారి శరీర కాంతిని నల్లని మేఘంలో మెరిసే మెరుపుతో పోల్చారు. ఇది స్వామివారి నీలమేఘ శ్యామ వర్ణానికి తగిన కాంతి అని భావం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుని హృదయం భగవంతుని పట్ల ప్రేమతో నిండినప్పుడు, ఆ భక్తుని మాటలు తేనెలా మధురంగా ఉంటాయి. అటువంటి అనన్య భక్తి కలిగిన భక్తుడిని భగవంతుడు తప్పక స్వీకరిస్తాడని అంతరార్థం.

---

మూడవ చరణం

కలికి చిలుకల కొలికి - అలమేలుమంగ (పేర) చెలికి

కలిగిన దీని పాల - గలిగినది ప్రేమ

చెలువొసంగ గూడితివి - శ్రీవేంకటేశుడవె

తలచకురా వెనుకటివి - తలచరాదురోరి॥

తాత్పర్యము:

చిలుక పలుకుల వంటి మధుర భాషణలు గల ఈ అలమేలుమంగకు నీపై అమితమైన ప్రేమ ఉంది. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! ఆమెను ప్రేమతో స్వీకరించి ఏలుకో. గతంలో జరిగిన చిన్న చిన్న అలకలను లేదా విషయాలను గుర్తు చేసుకోకు, ఆమెను సంతోషపెట్టు.

విశేషాలు:

"అలమేలుమంగ" అనే నామమును నేరుగా ప్రయోగించడం ద్వారా ఈ కీర్తన పద్మావతీ శ్రీనివాసుల పరమ పవిత్ర ప్రణయ గాథ అని స్పష్టమవుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

శరణాగతి వేడిన భక్తుడిని పరమాత్మ స్వీకరించేటప్పుడు, ఆ భక్తుడు గతంలో చేసిన తప్పులను (కర్మలను) భగవంతుడు లెక్కించడు. దైవం కేవలం భక్తుని ప్రస్తుత అనురాగాన్ని మాత్రమే చూస్తాడని ఈ చరణం బోధిస్తుంది.

నన్నే పిలవవయ్య - నాతో నీకెగ్గు లేదు

 

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -150

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం  30-01 -2026

తాళ్లపాక చినతిరుమలాచార్యులు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, ప్రియుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని రాకకై వేచి చూసిన నాయిక, ఆయన ఆలస్యంగా రావడాన్ని గమనించి చేసే "ప్రణయ కోపాన్ని" (అలుకను) అత్యంత సహజంగా వర్ణించారు. సామాన్య లోకరీతిని దైవత్వానికి అన్వయిస్తూ సాగిన మధుర భక్తి రచన ఇది.

---

నన్నే పిలవవయ్య - నాతో నీకెగ్గు లేదు

వున్నవేళ నీవు లెస్స - వున్నదే చాలదా॥ పల్లవి ॥

తాత్పర్యము:

"స్వామీ! నన్నే పిలువు, నావల్ల నీకు వచ్చిన లోటేమీ లేదు. నువ్వు ఇప్పుడు ఇలా నా దగ్గరకు రావడమే గొప్ప విషయం, వచ్చిన ఈ సమయమే చాలు" అని నాయిక చమత్కారంగా అంటోంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'లెస్స' అంటే మేలు లేదా శుభం అని అర్థం. స్వామి రాక కోసం ఎదురుచూసి అలసిపోయిన నాయిక, ఆయన రాగానే తనలోని అసహనాన్ని సున్నితమైన ఎగతాళితో వ్యక్తపరుస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మ కోసం నిరంతరం తపిస్తూ ఉంటుంది. భగవంతుడు ఎప్పుడు సాక్షాత్కరించినా, ఆ క్షణమే పరమానందమని, గడచిన కాలాన్ని పట్టించుకోకుండా ఆ ప్రస్తుత అనుభూతిని స్వీకరించాలని దీని అంతరార్థం.

---

అయ్యయ్యో యేపొద్దున ర - మ్మన్న నే రానా

దయ్యమా నా మోము చూడ - దగదా నీకు

ముయ్యక యెవ్వరి మో - ములు జూచితివో, మోవి

వయ్యలాయ చెక్కుజీరు - వారె వాతను॥ చరణం 1 ॥

తాత్పర్యము:

"అయ్యో! నువ్వు ఎప్పుడు రమ్మన్నా నేను రానా? నా ముఖం చూడటం నీకు ఇష్టం లేదా? ఎవరి ముఖాలు చూసి వచ్చావో గానీ, నీ పెదవి గాయపడి ఉంది, చెంపల మీద గోటి గాట్లు కనిపిస్తున్నాయి. వాటిని దాచలేవు కదా!" అని నాయిక నిలదీస్తోంది.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుని శరీరముపై ఉన్న పరకాంత చిహ్నాలను (గోటి గాట్లు, పెదవి గాయాలు) చూసి ఓర్వలేక 'దయ్యమా' అని గారాబంగా తిడుతోంది. ఇది నాయకుని పరస్త్రీ సాంగత్యాన్ని సూచించే శృంగార వర్ణన.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతుని తనవాడిగానే భావించి చనువుతో నిందించడం (నిందాస్తుతి) ఇందులో కనిపిస్తుంది. భగవంతుడు సర్వవ్యాపి అని, ఆయనెక్కడికి వెళ్ళినా తనవాడే అన్న భావన ఇక్కడ వ్యక్తమవుతోంది.

---

అక్కట నీ కతలె - న్నైన నూకొనన

దక్కిన నాతోనె మాటాడ - తగదా నీకు

తక్కక యెవ్వతె వాకు - దాకెనో నీ మాటలు

పెక్కువాయ మేనలసె - పెను పండుగ లాయను॥ చరణం 2 ॥

తాత్పర్యము:

"కటకటా! నువ్వు ఎన్ని కథలు చెప్పినా నేను వింటాను కదా? నీకు దక్కిన నాతో మాట్లాడటానికి నీకు అభ్యంతరమా? ఎవరి మాటల తీపిలో మునిగిపోయావో కానీ, నీ శరీరం బాగా అలసిపోయి కనిపిస్తోంది. నీకు మాత్రం అది పెద్ద పండుగలా ఉంది" అని ఎత్తిపొడుస్తోంది.

విశేషాలు:

స్వామి అలసటను చూసి, ఆయన వేరేచోట గడిపి వచ్చారని నాయిక ధ్రువీకరించుకుంటోంది. 'ఊకొనన' అంటే ఉత్సాహంగా వినడం అని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు భక్తుల కోర్కెలు తీర్చడంలో నిరంతరం శ్రమిస్తూ ఉంటాడని, ఆ శ్రమ భక్తులకు కైవల్యాన్ని ప్రసాదించే ఒక 'పెను పండుగ' వంటిదని భక్తుని భావన.

---

ఔనౌ నీ కౌగిట నేను - ఆడుమన్నట్టెల్లానాడనా?

కానుకలు నారతులు - గావా నీకు

తోననెవ్వతెనంటు - దొరలెనో, నీవు

కానరాక దాగె శ్రీవేం - కటనాథ రచ్చలోన॥ చరణం 3 ॥

తాత్పర్యము:

"అవునవును, నీ కౌగిలిలో నువ్వు ఎలా ఆడమంటే అలా ఆడేదాన్ని కానా? నా ప్రేమ నీకు కానుకలు, హారతులు కావా? ఏ సుందరి నీకు తగిలిందో కానీ, ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! ఇప్పుడు అందరి ముందు పడలేక ఇలా దాగుడుమూతలు ఆడుతున్నావు" అని ముగిస్తోంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'రచ్చలోన' అంటే నలుగురిలో లేదా బహిరంగంగా అని అర్థం. స్వామి తన తప్పు బయటపడుతుందన్న భయంతో దాక్కుంటున్నట్లు నాయిక వర్ణించడం చమత్కారంగా ఉంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

సర్వేశ్వరుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడు భక్త సులభుడు. ఆయన భక్తుల హృదయాలలో దాగుడుమూతలు ఆడుతుంటాడు. చివరకు భక్తుడు తన సంపూర్ణ శరణాగతితో (ఆడుమన్నట్టు ఆడటం) ఆ స్వామిని పొందుతాడు.

---

 

 

నందనందన వేణునాదవినోద

 

నందనందన వేణునాదవినోద

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -149

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం  29-01 -2026

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ సంకీర్తన పరమాత్మ అయిన శ్రీకృష్ణుని (శ్రీవేంకటేశ్వరుని) దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని, గుణగణాలను కీర్తించే అత్యంత మధురమైన రచన.

అన్నమయ్య ఈ సంకీర్తనలో భగవంతుని నామాలను, ఆయన లీలలను శబ్దాలంకారాలతో (ముఖ్యంగా పదాల పునరావృతంతో వచ్చే యమకం, ప్రాసలతో) అత్యంత మనోహరంగా వర్ణించారు. సంసార బంధాలను తొలగించే వాడు, రాక్షస సంహారి, భక్త సులభుడు అయిన ఆ వేంకటపతిని స్తుతిస్తూ, ఆయన అనుగ్రహం కోసం చేసిన ప్రార్థన ఇది.

---

పల్లవి

నందనందన వేణునాదవినోద ము

కుంద కుందదంతహాస గోవర్ధనధరా॥

తాత్పర్యము

నందుని కుమారుడా! వేణుగానముతో వినోదించేవాడా! ముక్తిని ప్రసాదించే ముకుందుడా! మొల్ల మొగ్గల్లాంటి తెల్లని పలువరుసతో చిరునవ్వు చిందించేవాడా! గోవర్ధన గిరిని ఎత్తిన స్వామీ! నీకు నమస్కారం.

విశేషాలు

ఇక్కడ 'కుంద' అనే పదం రెండు అర్థాల్లో వాడబడింది. ముకుంద అంటే మోక్షప్రదాత అని, కుందదంత అంటే మొల్లమొగ్గల్లాంటి పళ్ళు కలవాడని అర్థం. భగవంతుని సౌందర్యాన్ని, శక్తిని (గోవర్ధనధర) ఒకేచోట అన్నమయ్య మేళవించారు.

---

మొదటి చరణం

రామ రామగోవింద రవిచంద్రలోచన

కామ కామకలుషవికారవిదూరా

ధామ ధామవిభవత్ప్రతాపరూప దనుజని

ర్ధూమధామకరణచతుర భవభంజనా॥

తాత్పర్యము

రమ్యుడవైన ఓ గోవిందా! సూర్యచంద్రులే కళ్లుగా కలవాడా! కోరికలు, పాపాలు వంటి వికారాలకు దూరంగా ఉండేవాడా! తేజస్సులకు నిలయమైనవాడా! శత్రువులైన దనుజుల నివాసాలను నామరూపాలు లేకుండా (నిర్ధూమధామము) చేయడంలో నేర్పరివైన వాడా! సంసార బంధాలను తుంచివేసేవాడా!

విశేషాలు

• పాఠాంతరాలు: రేకు ప్రతిలో దీనిని 'దామ విభవ ప్రతాపరూప' అని కూడా పేర్కొన్నారు. అంటే కిరణాల కాంతితో ప్రకాశించేవాడని అర్థం.
• 'నిర్ధూమధామకరణ' అనే ప్రయోగం అగ్ని దేవుని ప్రతాపాన్ని సూచిస్తుంది. రాక్షసుల గర్వాన్ని అణచివేయడంలో స్వామి అగ్ని వంటివాడని భావం.

---

రెండవ చరణం

కమల కమలవాస కమలారమణ దేవో

త్తమ తమోగుణసతతవిదూర

ప్రమదత్ప్రమదానుభవభావకరణ

సుముఖ సుధానంద శుభరంజనా॥

తాత్పర్యము

పద్మం వంటి కన్నులు కలవాడా! పద్మమునందు నివసించే లక్ష్మీదేవికి ప్రియుడా! దేవతలలో శ్రేష్టుడా! అజ్ఞానానికి చిహ్నమైన తమోగుణానికి అత్యంత దూరంగా ఉండేవానివి. మిక్కిలి ఆనందాన్ని ఇచ్చే గోపికల అనుభవాలకు కారణమైన వాడా! ప్రసన్నమైన ముఖము కలవాడా! అమృతం వంటి ఆనందాన్ని ఇస్తూ శుభాలను చేకూర్చేవాడా!

విశేషాలు

• పాఠాంతరాలు: 'ప్రమదత్ప్రమదా' మరియు 'కారణ' అనే పదాలు ఇక్కడ గమనించదగ్గవి. 'ప్రమద' అంటే ఆనందం, 'ప్రమదలు' అంటే స్త్రీలు (గోపికలు).
• భగవంతుడు తమోగుణ రహితుడని చెప్పడం ద్వారా ఆయన శుద్ధ సత్వ స్వరూపుడని అన్నమయ్య స్పష్టం చేశారు.

---

మూడవ చరణం

పరమ పరాత్పర పరమేశ్వరా

వరద వరదామల వాసుదేవ

చిరచిర ఘననగ శ్రీవేంకటేశ్వర

నరహరినామ పన్నగశయనా॥

తాత్పర్యము

శ్రేష్టులలో శ్రేష్టుడా! పరమేశ్వరా! వరాలిచ్చేవాడా! నిర్మలమైన మాలలు ధరించిన వాసుదేవా! గొప్పదైన వేంకటాద్రిపై వెలసిన శ్రీవేంకటేశ్వరా! నరసింహ నామము కలవాడా! పాము (శేషతల్పం) మీద శయనించేవాడా!

విశేషాలు

• పాఠాంతరాలు: కొన్ని ప్రతుల్లో 'శ్వరపరాపర వరదా' అని, 'నరనామ పన్నగరాజ' అని కూడా ఉంది. నరహరి అంటే నరసింహావతారము మరియు నరులకు ఆధారమైన హరి అని అర్థం.
• ఈ సంకీర్తనలో భగవంతుని 'భవభంజన' (సంసార రోగాన్ని పోగొట్టేవాడు) అని పిలవడం వల్ల, ఆయనే గొప్ప వైద్యుడు (వైద్యో నారాయణో హరిః) మరియు ఆయన నామమే గొప్ప ఔషధం అని మనం గ్రహించవచ్చు. సంసారమనే రోగానికి ఆయన నామస్మరణ మందుగా పనిచేస్తుంది.

పేగుల జంద్యాలు వేసి

 

పేగుల జంద్యాలు వేసి

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు శ్రీవేంకటేశ్వరుని అనేక రూపాల్లో దర్శించారు. ఈ కీర్తనలో స్వామివారిని ఒక విలక్షణమైన 'బాపనయ్య' (బ్రాహ్మణుడు) గా వర్ణిస్తూ, ఆయన లీలలను అత్యంత చమత్కారంగా, భక్తిరసంతో మేళవించి అందించారు.

---

పల్లవి

పేగుల జంద్యాలు వేసి పెంచపు నమలిపురి పాగగాఁ జుట్టిన నా బాఁపనయ్య వీఁడివో

తాత్పర్యము

చంపబడిన అసురుల పేగులనే యజ్ఞోపవీతాలుగా (జంద్యాలుగా) ధరించి, నెమలి పింఛాన్ని తలపాగాగా చుట్టుకున్న నా విలక్షణమైన బ్రాహ్మణుడు (శ్రీకృష్ణుడు/వేంకటేశ్వరుడు) ఇగో ఇక్కడే ఉన్నాడు చూడండి.

విశేషాలు

సాధారణంగా బ్రాహ్మణులు నూలు పోగులతో చేసిన జంద్యాన్ని ధరిస్తారు. కానీ ఇక్కడ పరమాత్మ దుష్టశిక్షణలో భాగంగా రాక్షస సంహారం చేసినప్పుడు ఆ పేగులనే ఆభరణాలుగా ధరించిన తీరు ఆయన వీరత్వాన్ని, యోగీశ్వర తత్వాన్ని సూచిస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడి దృష్టిలో దేవుడు ఏ రూపంలో ఉన్నా అందగాడే. భయంకరమైన పేగులను జంద్యాలుగా వేసుకున్నా, అవి భక్తుడికి మంగళకరమైనవిగానే కనిపిస్తాయి. సంసార పాశాలనే 'పేగుల' నుండి విముక్తి కలిగించేవాడు ఈ బాపనయ్య అని భావం.

---

చరణం 1

బిత్తలై పరువులిడి పిన్నబోడితలతోడ కొత్తబొమ్మచారియై గోచిగట్టెను

నెత్తురుదానమునేసి నిండిన జడలతోడ బత్తుఁడైన చక్కని నాబాఁపనయ్య వీఁడివో

తాత్పర్యము

దిగంబరుడై పరుగెత్తుతూ, చిన్నారి బోడితలతో కొత్త బ్రహ్మచారిలా గోచి కట్టుకున్నాడు. రక్తంతో తడిసిన జడలతో, భక్తులపై అనురాగం చూపే అందమైన నా బాపనయ్య ఇతడే.

విశేషాలు

ఇక్కడ స్వామివారి బాలకృష్ణ రూపం మరియు వామన రూపాల కలయిక కనిపిస్తుంది. బ్రహ్మచారిగా గోచి కట్టుకోవడం వామన అవతారాన్ని స్మరింపజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుడు అమాయకత్వానికి (బిత్తలై పరువులిడి) మరియు జ్ఞానానికి (బ్రహ్మచారి) నిలయం. తనను తాను భక్తుడికి సమర్పించుకోవడమే 'రక్త దానము' (త్యాగం) గా ఇక్కడ చమత్కరించబడింది.

---

చరణం 2

కఱవిద్యబాఁపనిచేఁ గఱచె నేరుపులెల్ల గుఱుతుబాఁపనిఁ గనెఁ గొడుకుఁగాను

తఱితోడ సందెపొద్దు దప్పనీక జలధిలో బఱపుగాఁ బండిన నాబాఁపనయ్య వీఁడివో

తాత్పర్యము

సాందీపని వంటి గురువుల దగ్గర సకల విద్యలు నేర్చుకున్నాడు. బ్రహ్మదేవుడనే బ్రాహ్మణుడిని కుమారునిగా (నాభి కమలం నుండి) పొందాడు. సమయానికి సంధ్యావందనం తప్పకుండా, సముద్రం మీద శేషతల్పంపై పవళించిన నా బాపనయ్య ఇతడే.

విశేషాలు

లోక గురువైన కృష్ణుడు అవతార పురుషుడిగా విద్యాభ్యాసం చేయడం ఆయన వినయానికి నిదర్శనం. సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మకే తండ్రి కావడం ఆయన సర్వోత్కృష్టతను తెలుపుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

పరమాత్మ నిత్య కర్మానుష్ఠానపరుడు. సముద్రం (సంసారం) పై పవళించినా ఆయన అలజడి చెందడు. భక్తుని హృదయంలో కూడా ఆయన ఇలాగే ప్రశాంతంగా నివసిస్తాడు.

---

చరణం 3

పచ్చియిట్టి తోలుచొచ్చి బడలి చొరనిచోటు చొచ్చి తెచ్చె వేదాలు చూడరమ్మా

మచ్చిక వేంకటగిరి మరిగి నాకౌఁగిట పచ్చనిదో తి నాబాపనయ్య వీఁడివో

తాత్పర్యము

పచ్చి చర్మం కలిగిన మత్స్య (చేప) రూపంలోకి ప్రవేశించి, ఎవరూ వెళ్ళలేని సముద్ర గర్భంలోకి వెళ్లి వేదాలను రక్షించి తెచ్చాడు. అటువంటి స్వామి ఇప్పుడు వేంకటగిరిపై కొలువై, ప్రీతితో నన్ను కౌగిలించుకుని, పచ్చని ధోవతి ధరించిన నా బాపనయ్యగా దర్శనమిస్తున్నాడు.

విశేషాలు

మత్స్యావతారంలో వేదాలను రక్షించిన వైనాన్ని, కలియుగ దైవమైన వేంకటేశ్వరుని రూపంతో అన్నమయ్య ఇక్కడ ముడిపెట్టారు. 'పచ్చని దోవతి' స్వామివారి పీతాంబరధారి రూపానికి సంకేతం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

వేదాల వంటి ఉన్నతమైన జ్ఞానాన్ని సామాన్యులకు అందించడానికి స్వామి ఎన్ని కష్టాలకైనా ఓర్చుకుంటాడు. అంతటి మహానుభావుడు భక్తుడి (అన్నమయ్య) కౌగిలికి చిక్కాడంటే అది ఆయనకు భక్తులపై ఉన్న 'మచ్చిక' (ప్రేమ) మాత్రమే. జీవాత్మ-పరమాత్మల ఐక్యాన్ని ఈ కౌగిలి సూచిస్తుంది.